Odunpazarı Belediyesi Eskişehir Strateji Geliştirme Ofisi'nin (ESGO) hazırladığı 'En Düşük Emekli Maaşı Bağlamında Yaşlı Bakım Hizmetlerine Erişilebilirlik' raporu, 2026 yılı itibarıyla en düşük emekli maaşıyla geçinen yaşlıların kurumsal bakım hizmetlerine erişimde ciddi bir çıkmazla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Eskişehir'de yaklaşık 36–37 bin düşük gelirli yaşlıya karşılık, kamusal bakım kapasitesi en fazla 935 kişiyle sınırlı.
Yaşlanan Nüfus, Daralan İmkânlar
Türkiye'de demografik yapı hızla değişirken, yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı artıyor. Doğurganlık oranlarının düşmesi ve yaşam süresinin uzaması, bakım ihtiyacını da büyütüyor. Emeklilik gelirlerinin reel olarak gerilediği bir dönemde, yaşlı bireylerin bakım hizmetlerine erişimi giderek daha derin bir sosyal sorun haline geliyor.
36-37 Bin Yaşlı Düşük Gelirle Geçiniyor
Raporda, 2026 yılı için en düşük emekli maaşının 20.000 TL olduğu vurgulanıyor. TÜİK verilerine göre Eskişehir'de 65 yaş ve üzeri nüfus 121.047 kişi. Türkiye genelinde emeklilerin yaklaşık üçte birinin en düşük maaşı aldığı bilgisi esas alındığında, Eskişehir'de yaklaşık 36–37 bin yaşlının bu gelir grubunda yer aldığı tahmin ediliyor. Bu grup, yaşlı bakım hizmetlerine erişim açısından en kırılgan kesimi oluşturuyor.
Özel Huzurevleri Erişilemez Durumda
2026 yılı fiyatları dikkate alındığında, özel huzurevleri düşük gelirli emekliler için neredeyse tamamen erişilemez durumda. Resmî taban ücret 20.250 TL ile en düşük emekli maaşının üzerine çıkarken, tavan ücret 106.616 TL'ye kadar ulaşıyor.
Devlet Merkezlerinin Kapasitesi Yetersiz
Eskişehir'de devlete bağlı Fethi Yılmaz Sezer Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi, kamusal sübvansiyon sayesinde en düşük emekli maaşı alan yaşlılar için en erişilebilir modeli sunuyor. Aylık ücretler 8.274 TL ile 15.196 TL arasında değişiyor.
Ancak bu merkezlerin en büyük sorunu kapasite yetersizliği. Devlete bağlı tüm merkezlerde barındırılabilen yaşlı sayısı 600–800 kişi ile sınırlı.
Belediye Modeli Denge Unsuru Olarak Öne Çıkıyor
Odunpazarı Belediyesi'ne ait Lütfü Yüksel Yaşlı Bakım Merkezi, devlet ve özel sektör arasında denge unsuru olması bağlamında önem taşıyor. Aylık ücretler 18.000 TL'den başlarken, bakım ihtiyacı arttıkça ve özel oda tercih edildiğinde maliyet artıyor. Belediye, kamusal sübvansiyon ile aylık ücretleri asgari düzeyde tutmaya çalışıyor.
Kamusal Kapasite İhtiyacın Çok Altında
Rapora göre Eskişehir'de devlet ve belediye eliyle sunulan toplam kamusal yaşlı bakım kapasitesi yaklaşık 735–935 kişi arasında değişiyor. Bu sayı, en düşük emekli maaşı aldığı tahmin edilen 36–37 bin yaşlıyla karşılaştırıldığında çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor. Düşük gelirli yaşlıların yalnızca %2–3'ü, toplam yaşlı nüfusun ise %1'inden azı kamusal nitelikli kurumsal bakım hizmetlerinden yararlanabiliyor.
Somut Bir Bakım Krizi ile Karşı Karşıya
Raporda, yaşlı bakımının bireysel tercihlere ya da piyasa mekanizmalarına bırakılamayacak kadar temel bir sosyal politika alanı olduğu vurgulanıyor. Mevcut durumda düşük gelirli yaşlılar ya aile desteğine bağımlı kalıyor ya da yetersiz bakım koşullarına razı olmak zorunda bırakılıyor. Eskişehir örneği, yaşlı bakım krizinin soyut değil; sayılarla ölçülebilen, somut bir sorun olduğunu ortaya koyuyor.
Politika Önerileri Sıralandı
Rapor, yaşlı bakım hizmetlerine ilişkin şu politika önerilerini öne çıkarıyor: En düşük emekli maaşı alan yaşlılar için kademeli bakım destek ödeneği oluşturulması. Devlet ve belediyelere ait bakım merkezlerinin sayısının artırılması. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın, yaşlı bakım hizmeti veren belediyelere ödenek sağlaması. Özel huzurevlerinde taban fiyat uygulamasının etkin biçimde denetlenmesi. Düşük gelirli yaşlılar için kontenjan ayıran özel işletmelere teşvik verilmesi. Evde ve gündüzlü bakım modellerinin yaygınlaştırılması.
ESGO'nun çalışması, 2026 itibarıyla yaşlı bakım hizmetlerinin en düşük emekli maaşı alan yurttaşlar için ciddi bir erişim krizi barındırdığını ortaya koyuyor. Özel huzurevleri büyük ölçüde erişilemezken, kamusal bakım merkezleri hayati bir denge unsuru olsa da mevcut kapasite ihtiyacın çok gerisinde kalıyor.
